بعضی مسائل علمی به زبان ساده

همانطور که گفته شد، ارتباط بین جانداران، بیشتر به علت احتیاج غذایی آنها به یکدیگر است:

زنجیره غذایی: گندم، یک موش، و یک مار را در نظر بگیرید؛ موش گندم را می خورد و مار موش را؛ مثالی که بیان شد، یک زنجیره است که به آن زنجیره غذایی می گویند. مثال دیگر: ملخ گیاه را می خورد و قورباغه ملخ را؛ قورباغه نیز توسط مار خورده می شود؛ سرانجام مار توسط عقاب خورده می شود.

شبکه غذایی: اگر چند زنجیره غذایی را بررسی کنیم، متوجه می شویم که یک یا چند موجود زنده در آنها مشترک است؛ یعنی بین زنجیره های غذایی رابطه ای وجود دارد. مثلا در هر دو زنجیره غذایی گفته شده، مار وجود دارد. مثال دیگر: به این زنجیره های غذایی دقت کنید: ۱- گنجشک گندم را می خورد و قوش گنجشک را. ۲- گنجشک گندم را می خورد و خود توسط گربه خورده می شود. ۳- موش گندم را می خورد و گربه موش را؛ در این سه زنجیره غذایی، گندم سه بار، گنجشک دو بار، و گربه نیز دو بار وجود دارند. چند زنجیره غذایی که با یکدیگر ارتباط داشته باشند، یک شبکه غذایی را به وجود می آورند.

شبکه حیات: بررسی دانشمندان نشان داده است که همه شبکه های غذایی نیز با یکدیگر ارتباط دارند؛ به طوری که همه موجودات زنده کره زمین یک شبکه غذایی بزرگ را تشکیل می دهند؛ این شبکه غذایی بزرگ، شبکه حیات نام دارد.

 

انواع دیگری از ارتباط نیز میان جانداران وجود دارد که در آنها الزاما ارتباط غذایی منجر به از بین رفتن یکی از طرفین نمی شود؛ بلکه در این نوع ارتباطها، جانداران ممکن است به زیستن در کنار یکدیگر ادامه دهند. انواع کلی این ارتباطها عبارتند از:

۱- رقابت: بعضی چیزها مورد استفاده چند موجود زنده هستند؛ حال اگر محدودیت منابع داشته باشیم، ممکن است بین موجودات زنده رقابت ایجاد شود؛ مثلا دو گنجشک تکه ای نان را از یکدیگر می ربایند. گاهی جانداران با هم رقابت می کنند ولی از این رقابت خبر ندارند؛ مثلا ملخ و خرگوش و گوسفند که از گیاهان تغذیه می کنند، ممکن است با هم رقابت کنند ولی از این رقابت خبر ندارند. یک مثال دیگر برای رقابت: درختان یک جنگل ممکن است برای دریافت نور بیشتر رشد طولی بیشتری کنند؛ در اینحالت، آنهایی که کوتاهترند ممکن است از نور کمتری برخوردار شوند. اگر محدودیت منابع زیاد باشد، ممکن است بعضی جانداران نابود شوند؛ مثلا اگر انسان تعداد زیادی آهو را شکار کند، ممکن است نسل پلنگ با خطر انقراض مواجه شود.

۲- همزیستی: در اینجا منظور از همزیستی، هر نوع ارتباط نزدیک میان دو نوع موجود زنده است. بعضی از انواع همزیستی عبارتند از:

- همسفرگی: در این نوع همزیستی، یکی از افراد نه سود می برد و نه زیان؛ و دیگری سود می برد؛ مثال: شیری را در نظر بگیرید که حیوانی را شکار می کند و قسمتی از آن را می خورد و بقیه را رها کرده و می رود. چند شغال پس از رفتن شیر بقیه شکار را می خورند.

- همیاری: در این نوع همزیستی، هر دو جاندار از یکدیگر بهره می برند. همیاری ممکن است داوطلبانه یا اجباری باشد. مثال برای همیاری داوطلبانه: زندگی شته ها و مورچه ها در کنار هم: مورچه ها شته ها را حمل کرده و به قسمتهای تازه گیاه می رسانند، شته ها شیره پرورده گیاهان را می مکند و از آن استفاده تغذیه ای می کنند. مورچه ها نیز قسمتی از این شیره را استفاده می نمایند. شته ها و مورچه ها می توانند به تنهایی زندگی کنند. مثال برای همیاری اجباری: گلسنگ یک موجود زنده است که از نوعی قارچ و نوعی جلبک تک سلولی تشکیل می شود. این قارچ نمی تواند بدون جلبک یاد شده زندگی کند. این قارچ رطوبت و مواد معدنی را جذب کرده و در اختیار جلبک می گذارد و جلبک نیز فتوسنتز می نماید و قارچ و جلبک هر دو از غذای ساخته شده استفاده می کنند.

- زندگی انگلی: در زندگی انگلی، یک موجود زنده، جاندار دیگری را به عنوان منبع غذایی مورد استفاده قرار می دهد. تفاوت زندگی انگلی با زندگی صیادی ( که در قسمت زنجیره غذایی به آن پرداخته شد )، این است که در زندگی صیادی، صیاد از طعمه به عنوان محیط زندگی استفاده نمی کند. به طور کلی انگلها دو نوعند: انگلهای خارجی که خارج از بدن میزبان زندگی می کنند ( مثل شپش ) و انگلهای داخلی که داخل بدن میزبان زندگی می کنند ( مثل باکتریهای بیماریزا ). بعضی انگلها میزبان را از پا در می آورند ( مثل باکتری سل ) بعضی نیز معمولا هیچگاه میزبان را از پا در نمی آورند ( مثل کرمک ).

+ نوشته شده در  ساعت   توسط مرتضی صبوری | 
 
صفحه نخست
پروفایل مدیر وبلاگ
پست الکترونیک
آرشیو
عناوین مطالب وبلاگ
درباره وبلاگ
بسم الله الرّحمن الرّحیم
سلام علیکم
به وبلاگ
"زندگی سبز، آسمان آبی"
خوش آمدید
مطالب اسفند 1390 و فروردین 1391 که لینکشان در قسمت نوشته های پیشین ( آرشیو ) دیده می شود، قبلتر نوشته شده اند
لطفا مطالب این وبلاگ را به ترتیب مطالعه فرمایید
برای بزرگ شدن نوشته ها دکمه Ctrl را نگه داشته و پیچ موس را بچرخانید

نوشته های پیشین
آبان 1393
آبان 1391
فروردین 1391
اسفند 1390
پیوندها
وبلاگ مذهبی از همین نویسنده
وضع هوا
مسیریاب شرکت واحد
کنتورهای جهان
 

 RSS

POWERED BY
BLOGFA.COM