راههایی برای کاهش مصرف سوخت خودرو :

۱- به جای سرعت ۱۱۰ کیلومتر، با سرعت ۹۰ کیلومتر در ساعت برانید تا ۲۵ درصد در مصرف سوخت شما کاهش ایجاد شود.

۲- سرعت زیاد و ترمزهای پیاپی، مصرف سوخت را تا ۵۰ درصد افزایش می دهد.

۳- مطمئن باشید استفاده از سوخت متناسب با تکنولوژی و نیاز خودروی شما به افزایش عمر موتور و اجزای آن و کاهش میزان آلاینده ها می انجامد.

۴- یادتان باشد با استفاده از فیلتر هوای استاندارد و همچنین تعویض به موقع آن می توانید مصرف سوخت را تا ۱۰ درصد کاهش دهید.

۵- لاستیکهای کم باد نه تنها ایمن نیستند، بلکه مصرف سوخت را نیز افزایش می دهند. تنظیم منظم باد لاستیک خودرو می تواند تا ۳ درصد از مصرف سوخت بکاهد.

۶- تنظیم موتور علاوه بر طولانی کردن عمر موتور، می تواند بهره دهی سوخت را تا حد قابل ملاحظه ای بالا ببرد ( ۷ درصد ).

۷- روغن موتور تمیز نیز تأثیر زیادی در کاهش مصرف سوخت دارد؛ در ضمن باعث کاهش فرسودگی قطعات موتور ( ناشی از سایش و تماس آنها ) شده و در خوب کار کردن موتور تأثیر گذار است.

۸- بر خلاف تصور بسیاری از مردم، بهترین سوختگیری در باک بنزین، زمانی است که حداکثر ۹۰ تا ۹۵ درصد باک پر شود؛ پر کردن بیش از حد باک بنزین، باعث هدر رفتن سوخت می گردد.

۹- باز کردن ترموستات خودرو حتی در تابستان، باعث افزایش مصرف بنزین و آلودگی هوا می شود.

۱۰- نصب بادشکن در خودروهای سنگین مثل کامیون، تریلر، و کامیونت، می تواند آلودگی هوا، استهلاک، و هزینه تعمیر و نگهداری خودرو را کاهش داده، و مصرف سوخت را تا ۱۰ درصد پایین آورد.

روزنامه ایران، ۲۲ شهریور ۱۳۸۹، ویژه نامه خودرو

چرا بعضی ها با اینکه چیزهایی از ضررهای سیگار می دانند، باز هم سیگار می کشند؟ آیا آینده برایشان مهم نیست؟ البته ممکن است بعضی ها هم باشند که از ضررهای سیگار چیزی نمی دانند؛ آنهایی که به سیگار علاقه مندند دقت کنند:

ضررهای سیگار کشیدن:

- سکته قلبی: مویرگهایی هستند که به قلب غذا می رسانند. این مویرگها در اثر سیگار کشیدن بسته می شوند. در یک فرد سیگاری ممکن است ۹۰ درصد یک مویرگ غذا دهنده قلب بسته شود؛ ممکن است بر اثر یک لخته خون کوچک، ۱۰ درصد دیگر مویرگ نیز بسته شود که نتیجه آن سکته قلبی است.

- سکته مغزی: آنچه در بالا در مورد سکته قلبی گفته شد، در مورد سکته مغزی نیز صادق است.

- کم شدن ظرفیت ریه ها: سیگار کشیدن باعث تاولها ( و یا برآمدگیهای تاول مانندی ) درون ریه می شود؛ در نتیجه ظرفیت هوایی ریه کم می شود؛ افرادی که چنین ریه هایی دارند، با فعالیت شدید بدنی زودتر به نفس نفس می افتند.

- فساد دندان

- پوکی استخوان: پوکی استخوان یک بیماری شایع استخوانی است که در آن توده استخوانی به تدریج از بین می رود و بدون آنکه علامت خاصی ایجاد کند، ممکن است با یک شکستگی در یکی از استخوانهای بدن ( مهره ها، لگن، مچ پا یا دست ) آشکار گردد. مصرف سیگار و الکل عاملی بر افزایش خطر ابتلا است.

- سرطان: سیگار کشیدن ممکن است باعث انواع مختلفی از سرطان شود؛ سرطان ریه، سرطان دهان، و سرطان مثانه از جمله این سرطانها هستند.

- و ... .

باز هم بدانیم: بر اساس نتایج تحقیقات، سیگار دارای ۴۰۰۰ ماده سمی و حدود ۴۰ عنصر سرطانزا است؛ به طوری که استعمال دخانیات، خطر بروز سرطان ریه را تا ۲۲ مرتبه افزایش می دهد.همه مطلب

و لا تلقوا بایدیکم الی التّهلکة: با دست خود، خود را به هلاکت نیندازید: سوره بقره: ۱۹۵

در دانش محیط زیست، کلمه "سبز" به معنی "سازگار با محیط زیست" به کار برده می شود؛ که "دوستدار محیط زیست" نیز به همان معنی است. "زندگی سبز" یا "سبز زیستی"، به این معنی است که طوری زندگی کنیم که به محیط زیست آسیبی وارد نشود؛ مثلا استفاده از مترو به جای اتومبیل شخصی، سبز زیستی محسوب می شود.

دو مثال دیگر:

- دانشمندان ژاپنی اولین روبات سازگار با محیط زیست در جهان که کاملا از مقوا ساخته شده را ارائه کردند. تمامی قطعات این روبات از مقوا تهیه شده و تنها از ۸ موتور سبک وزن برای حرکت دادن سر و بازوهایش برخوردار است. پس از پایان یافتن عمر مفید این روبات، می توان به راحتی آن را بازیافت کرد. همچنین امکان رنگ آمیزی بدنه روبات و عایق ساختن آن در برابر رطوبت و آب نیز وجود دارد.

روزنامه ایران، ۸ آذر ۱۳۸۸، صفحه ۵

- شهرت ساختمانهای سبز به خاطر ذخیره منابع طبیعی و استفاده از مواد جایگزین و کاهش آلودگی هوا دارای اهمیت بسیار است. اخیرا کشورهای آمریکا و چین توافقنامه ای جهت همکاری دو کشور به منظور توسعه روز افزون تکنولوژیهای سبز امضا کردند. ساختمانها در جهان حدود ۴۰ درصد انرژی جهان را مصرف می کنند و مسؤول انتشار نیمی از گازهای گلخانه ای در جهان هستند اما با پیشرفت و بهینه سازی ساختمانهای موجود و استفاده از تجهیزات سبز برای ساخت و ساز ساختمانهای جدید، انتظار می رود که حداقل ۳۰ درصد از انتشار گازهای گلخانه ای در جهان کاسته شود.

کارشناسان فنی آمریکا و چین، انتظار دارند که بتوانند در زمینه های مختلف انرژی با هم همکاری کنند. آنها در کارهای اجرایی سطح بالا از قبیل روشهای جدید و کم هزینه عایق بندی، سیستمهای نوین روشنایی، روشهای ذخیره گرما و سرما در منازل و نصب پمپهای مکش گرمای مرکز زمین جهت گرم کردن ساختمانها و تولید الکتریسیته از انرژی خورشید و نصب آبگرمکنهای خورشیدی و ... با هم تبادل نظر خواهند کرد تا اصلاحات را در زمینه ساخت و سازهای سبز به حداکثر برسانند. چین و آمریکا موافقت کردند که در توسعه و تکمیل استانداردهای شهرهای جدید نیز با هم همکاری کنند؛ شهرهایی که با ترکیبات سبز بنا شوند، و از انرژیهای پاک و تجدید پذیر استفاده کنند، و همچنین سیستم حمل و نقل آنها کمترین آلایندگی را برای محیط زیست در بر داشته باشد.

روزنامه همشهری، ۱۴ مرداد ۱۳۸۸، صفحه ۱۹

بسیاری از زباله ها را می توان باز در چرخه مصرف وارد کرد؛ به وارد کردن چنین زباله هایی در چرخه مصرف، بازیافت می گویند. بازیافت کمک زیادی به حفظ محیط زیست کرده و هزینه ها را نیز کاهش می دهد. کاغذ، مقوا، شیشه، انواع فلزات، وظروف پلاستیکی، قابل بازیافت هستند؛ بیاییم آنها را در چرخه بازیافت قرار دهیم.

- از طریق بازیافت یک تن کاغذ باطله، امکان ادامه زندگی ۱۴ درخت تنومند فراهم می شود؛ ۱۵۰ لیتر آب، ۴۰۰ لیتر سوخت، و ۱۰۰۰۰ کیلو وات ساعت برق نیز صرفه جویی می گردد.

- انرژی صرفه جویی شده ناشی از بازیافت یک بطری شیشه ای، قادر است یک لامپ ۱۰۰ وات را به مدت ۴ ساعت روشن کند.

- بازیافت مواد به کار برده شده در ساخت قوطی های کنسرو، ضمن اینکه انرژی لازم برای تولید مجدد آنها را به میزان ۷۴ درصد فراهم می کند، آلودگی هوا را به میزان ۸۵ درصد، زباله جامد را به میزان ۹۵ درصد، و آلودگی آب را به میزان ۷۶ درصد کاهش می دهد.

- اگر مشترک ( رایگان ) نشریه ای هستید که مورد استفاده شما قرار نمی گیرد، درخواست نمایید که نام شما از فهرست مشترکین حذف شود.

- حتی الامکان از ظروف و کالاهایی استفاده کنید که یکبار مصرف نباشند.

- اگر زیاد از باتری استفاده می کنید، به جای استفاده از باتریهای یکبار مصرف، از باتریهای قابل شارژ استفاده کنید.

مصرف برق، آلوده کننده غیر مستقیم محیط زیست :

بسیاری از نیروگاههای ایران حرارتی هستند؛ یعنی برای تولید برق، در آنها سوخت می سوزد ( مشابه موتور برق ). اگر ما برق کمتری مصرف کنیم، نیاز به تولید برق کمتری خواهد بود؛ بعضی از راههای کاهش مصرف برق عبارتند از:

- برای اتوکشی لباسها صبر کنیم تا مقدار آنها به اندازه کافی برسد.

- از قرار دادن غذای داغ داخل یخچال خودداری کنیم.

- دیوار اتاقها را به رنگ روشن رنگ آمیزی کرده و حباب لامپها را تمیز نگاه داریم.

- وسایل برقی ای که از آنها استفاده نمی شود را خاموش کنیم ( حتی لامپ ).

- برفک یخچال و فریزر را به موقع پاک کنیم؛ گرد و غبار لوله های گاز ( خنک کننده ) یخچال و فریزر را نیز به طور منظم تمیز نماییم؛ در ضمن این قسمت از یخچال و فریزر باید دارای فاصله کافی با دیوار باشد. حتی الامکان یخچال و فریزر باید از گرما دور باشند ( مثلا از اجاق گاز و نور آفتاب دور باشند ).

- روی کولر سایه بان قرار دهیم تا آفتاب به آن نتابد.

- لامپهای مهتابی در حال سوختن که چشمک می زنند را تعویض کنیم؛ زیرا این لامپها علاوه بر آزار چشم و اعصاب، و صدمه به ترانس و استارت مهتابی، برق بیشتری نیز مصرف می کنند.

قابل توجه مغازه داران و مدیران فروشگاهها:

- یخچالهای ویترینی، به طور متوسط سه برابر یخچال-فریزرهای خانگی برق مصرف می کنند (زیرا گرما به راحتی از شیشه عبور می کند )؛ اگر یخچال ویترینی استفاده می نمایید دقت کنید که: نور مستقیم خورشید به آن نتابد، درب آن باز نماند، نوارهای دور درب سالم باشند، و حتی الامکان محتویات را طوری داخل یخچال بچینید که مشتریها صرفا برای دیدن داخل یخچال، درب آن را باز نکنند. یخچال ویترینی باید دارای چند محفظه مجزا باشد؛ به طوری که با باز کردن درب یک محفظه، هوای سرد تمام یخچال خارج نشود.

بیشتر قابل توجه کسانی که در اداره و یا مراکز تجاری کار می کنند:

- کامپیوتر، پرینتر، دستگاه کپی و ... را فقط زمانی روشن کنید که به آنها نیاز دارید ( نه در شروع روز ) و اگر در فواصل زمانی نسبتا کوتاه به آنها نیاز دارید، حتی الامکان آنها را در حالت خواب ( Sleep یا Quiet ) قرار دهید ( قرار گرفتن مانیتور در حالت Screen Saver تقریبا نقشی در کاهش مصرف برق ندارد ).

- حتی الامکان از پرینت گرفتن برای غلط گیری خودداری کرده و غلط گیری را در کامپیوتر انجام دهید.

- حتی الامکان به جای پست کردن نامه از پست الکترونیکی ( E-mail ) استفاده نمایید. واحدهای اداری/تجاری بزرگ می توانند به جای ارسال بخشنامه ها، اطلاعیه ها، نامه ها، و سایر نشریات خبری خود به صورت کاغذی، از سیستم اتوماسیون و اینترنت استفاده نمایند. می توانید از تکثیر گزارشها و ... بر روی کاغذ خودداری کرده، و مطالب را روی CD ذخیره کرده و در هنگام نیاز فقط بخشهایی را که ضرورت دارد پرینت بگیرید.

قابل توجه مدیران اماکن پر رفت و آمد:

- نصب دربهای اتوماتیک ورود و خروج با عکس العمل سریع در اماکن پر تردد، علاوه بر تأمین راحتی مراجعه کنندگان، تأثیر زیادی درکاهش اتلاف گرما و سرما دارد.

چیزهایی که نباید در خاک باشند، آلودگی خاک نامیده می شوند؛ مثلا نیترات بیش از حد در خاک مزرعه، یک آلودگی خاک است. گروهی از آلودگیهای خاک عبارتند از:

کودهای شیمیایی: هر گاه کودهای شیمیایی به روش غلط استفاده شوند، ممکن است در خاک مزرعه ایجاد آلودگی کنند. یکی از راههای جلوگیری از ایجاد این آلودگی، آزمایش خاک قبل از کوددهی به خاک است.

زباله ها: زباله ها انواع مختلفی دارند، از جمله: زباله های شهری، زباله های صنعتی، و زباله های بیمارستانی. در همه این نوع زباله ها ممکن است فلز، پلاستیک، و شیشه موجود باشد؛ همه این مواد می توانند باعث آلودگی محیط زیست شوند؛ زیرا تجزیه این مواد در خاک غیر ممکن است و یا بسیار طول می کشد؛ در نتیجه دانشمندان بازیافت را پیشنهاد کرده اند. درباره ضررهای ظروف پلاستیکی و خطر رها سازی این ماده در طبیعت توضیح می دهیم:

ریختن غذا و نوشیدنی داغ در ظروف پلاستیکی باعث سرطان زایی این ظروف می شود؛ خصوصا اگر از نوع شفاف ( شیشه ای ) باشند. ظرف یکبار مصرف اسفنجی که به شکل فوم است نیز مواد اسیدی را به خود جذب می کند و باعث ورود ماده سمی و خطرناک به بدن انسان می شود. محققان معتقدند ظروف یکبار مصرف پلاستیکی به علت دارا بودن مواد نفتی و خاصیت تجزیه ناپذیری، از پانصد تا هزار سال در خاک باقی می مانند و به این ترتیب مواد شیمیایی آنها به تدریج از طریق خاک وارد زنجیره غذایی انسان می شود. همانطور که گفته شد، دانشمندان بازیافت را پیشنهاد کرده اند؛ ولی ظروف پلاستیکی سبک و نازک ( مانند لیوانهای یکبار مصرف ) به هیچ وجه و در هیچ کجای دنیا قابل بازیافت نیستند و پس از مصرف به عنوان زباله وارد خاک می شوند. وقتی این ظروف به صورت زباله در خاک می مانند، به شکل عایق عمل می کنند؛ یعنی مانع تنفس طبیعی خاک می شوند، بنابراین هرچه از نفوذ این مواد به خاک بیشتر جلوگیری شود، به همان میزان خاک نیز بهتر حفاظت خواهد شد؛ در غیر این صورت حتی اگر تجزیه هم شوند، مواد نفتی به عنوان یک ماده اضافی در خاک باقی مانده و ترکیب طبیعی خاک را به هم می زند. پس چه باید کرد؟

ظروف یکبار مصرف گیاهی: این ظروف که عمدتا از نشاسته ذرت و گندم تهیه می شوند، اگرچه کمی گرانتر از ظروف یکبار مصرف پلاستیکی هستند، اما نه تنها مواد سمی و شیمیایی ندارند، که طی چندین ماه در خاک تجزیه شده و حتی قابل خوردنند!

از ظروف و وسایل چندبار مصرف استفاده کنیم: درست است که استفاده از ظروف و... یکبار مصرف در بعضی موارد ارزانتر و ساده تر است، ولی اگر واقع بینتر باشیم متوجه می شویم که بهتر است تا می توانیم پلاستیک در طبیعت رها نکنیم؛ یکی از این راهها استفاده از کیسه های پارچه ای برای خرید است که ممکن است سالها برایمان بمانند.

به طور کلی، صداهایی که شنیدن آنها سبب آزردگی و به هم خوردن آرامش انسان شود را آلودگی صوتی می نامند. این آلودگی بر خلاف سایر آلودگیها، خاص محیطهای شهری و مناطق پرجمعیت و به ویژه مناطق صنعتی است؛ مثلا سر و صدای ناشی از حرکت و بوق اتومبیلها، ماشین آلات ساختمانی، کارگاههای آهنگری و صافکاری از جمله آلودگیهای صوتی به شمار می آیند. البته نباید تصور کرد که عادت کردن به سر و صدای زیاد دلیل بر مصونیت در برابر آن است؛ بلکه این عادت در واقع کاهش حساسیت بوده و آلودگی همچنان اثرات نامطلوب خود را به تدریج بر جای خواهد گذاشت. اثرات آلودگی صوتی بر انسان به طور کلی شامل اختلالات روحی و جسمانی، به هم خوردن تمرکز فکری و کاهش قدرت شنوایی است.

"اکنون که در حال نوشتن این سطور هستم، از فراز تپه سنفرندو در دامنه سانتامونیکا به کوههای زیبای سن گابریل نگاه می کنم. این کوهها حدودا پنجاه مایل تا شمال خانه من فاصله دارند، اما در حال حاضر نمی توانم دره یا کوه را ببینم، زیرا لایه قهوه ای-طوسی که ما لوس آنجلسی ها به آن دود یا مه می گوییم، آن را فرا گرفته است. دیروز، روزنامه لوس آنجلس تایمز نیز گزارش کرد که مشکل آلودگی هوا طی پنج سال گذشته تشدید شده است، در حالی که هنوز راه درازی در پیش داریم و احتمال اینکه مشکل آلودگی هوا حتی کنترل شود، هنوز وجود ندارد؛ زیرا در حال حاضر باز هم سوختهای فسیلی ( نفت، ذغال سنگ و گاز طبیعی ) به عنوان تنها منابع انرژی سوزانده می شوند. دود در اکثر شهرهای ما به ویژه در مناطق بسیار پرجمعیت مشکل بزرگی به شمار می رود. حتی اگر همه ما به ویونینگ برویم تا خود را از آلودگی هوا رها سازیم، دشمن، یعنی اتومبیل هایمان را با خود به همراه خواهیم داشت."

قسمتی از کتاب اسرار بدن مرد، نوشته دکتر آلفرد داش ( یک پزشک آمریکایی )، ترجمه فریبا جعفری

هوا نیز توسط انسان به گونه های مختلف آلوده می شود. دود و ذرات سمی حاصل از اگزوز اتومبیلها، دودکش کارخانه ها و نیروگاهها، وسایل تولید حرارت مثل بخاری، شوفاژ و آبگرمکن، و سوزاندن زباله ها در آلودگی هوا سهم بسزایی دارند. سوختن نفت و زغال سنگ، موادی از قبیل ترکیبات گوگردی، دی اکسید کربن و منو اکسید کربن ایجاد می کند که هر یک از آنها به نوعی باعث آلودگی هوا می شوند. تبخیر بنزین ( رها شدن بنزین در هوا به هر علتی ) خود باعث آلودگی هواست ( بخار بنزین سمی است، به طوری که تنفس هوای مخلوط با بخار بنزین برای حشرات طی چند دقیقه کشنده می باشد ).

هیدروکربنها و اکسیدهای نیتروژن ناشی از سوخت وسایط نقلیه، در شرایط خاص اقلیمی مانند آفتاب شدید، هوای ساکن و رطوبت هوا، در طبقات فوقانی جوّ تحت تأثیر اشعه خورشید ترکیب شده، منجر به تشکیل ترکیب خطرناکی به نام مه دود فتوشیمیایی می شوند که صدمه زیادی به سیستم تنفسی وارد می آورند و موجب امراض گوناگون ریوی و سوزش شدید چشم می شوند. در تهران به علت شرایط اقلیمی خاص خطر تولید مه دود فتوشیمیایی وجود دارد.

دی اکسید کربن در غلظت بالا برای انسان خطرناک است؛ این گاز در فرآیند تنفس، از بیشتر جانداران ( از جمله انسان ) دفع می شود؛ پس نباید در محیط اطرافمان زیاد باشد؛ باعث گرم شدن کره زمین هم می گردد.

منو اکسید کربن در غلظت بالا برای انسان بسیار خطرناک است؛ به طوری که کمتر از پنج دقیقه تنفس خالص این گاز، انسان را می کشد. از آن به عنوان قاتل خاموش هم یاد می شود. در اثر سوخت ناقص ( با شعله زرد و مانند آن ) به مقدار زیادی تولید می شود ( در دود سیگار هم وجود دارد ).

چند سال پیش در یکی از روزنامه ها خواندم که: هر تهرانی در هر روز ۶۰۰ گرم آلاینده را می بلعد. چرا میانگین عمر تهرانیها پایین است؟ در روز پنجشنبه ۶ اسفند ۱۳۸۸، به علت وزش باد شدید، آسمان تهران آبی بود، نعمتی که معمولا ما تهرانیها از آن محرومیم. چند سال پیش اعلام کردند که: ۷۰ درصد آلودگی هوای تهران بر اثر خودروها ایجاد می شود. آیا راه چاره این است که هر روز باد شدید بوزد؟

یکی از عوامل آلوده کننده آبها، فاضلابها هستند که برحسب منشأ و نوع موادی که دارا هستند، به گروهای زیر تقسیم می شوند:

فاضلابهای کشاورزی: باقیمانده کودهای طبیعی و شیمیایی و سموم دفع آفات و علفهای هرز هستند که به وسیله باد و باران و آب آبیاری از سطح زمین و گیاهان شسته شده، سبب آلودگی آبهای سطحی و زیرزمینی می شوند. با رعایت موازین کوددهی، سم زنی، و آبیاری، می توان از وارد شدن آنچه گفته شد به آب ( حداقل تا حدی ) جلوگیری کرد.

فاضلابهای شهری و خانگی: شامل فضولات انسانی، پساب ناشی از شستشوی ظروف و لباس، پاک کننده ها، و زباله هایی هستند که میکروبهای بیماریزا هم به همراه دارند. متأسفانه در بسیاری شهرها این نوع فاضلابها به چاهها ریخته می شوند و باعث آلودگی آب می گردند.

فاضلابهای صنعتی: بیشتر حاوی ترکیبات فلزات سنگین و سایر مواد سمی شیمیایی و رنگی خطرناک هستند و متأسفانه کارخانجات صنعتی ای که دارای دستگاه تصفیه نیستند، این گونه مواد را به آبها وارد می سازند و باعث آلودگی آبها و مرگ و میر آبزیان می شوند. اگر فلزات سنگین سمی توسط گیاهانی که غذای انسان هستند جذب شوند، ممکن است بسیار خطرناک باشند. تجمع فلزات سنگین سمی در بدن انسان ممکن است باعث بیماری مرموز شود ( پزشک نمی تواند آن را تشخیص دهد ). مواد نفتی از دیگر آلوده کننده های آب هستند که ممکن است با شستشوی مخازن نفتی، شکاف لوله های نفتی، حادثه در چاههای نفت، و حادثه در نفتکشها، در آب رها شوند.

امروزه انسان صرف نظر از آنکه با بیفکری به استفاده بی رویه و تهی کردن منابع زمین پرداخته است و فکری برای آیندگان نمی کند، با فعالیتهایی که به ویژه در امور صنعتی می کند، باعث آلوده شدن و طبیعتا غیر قابل استفاده شدن منابع مختصر موجود هم شده است.

آلودگی عبارت است از وارد کردن مواد یا انرژی ( مثلا به صورت حرارت ) به وسیله انسان در محیط زیست، به طوری که در نتیجه اینکار، منابع حیاتی و یا سلامت جانداران در معرض خطر قرار گیرد. آلودگی وقتی به این نام موسوم می شود که مقدار آن در محلی که نباید باشد، افزایش یابد؛ مثلا فسفات و نیتروژن از جمله مواد مورد نیاز هر موجود زنده است. این مواد در فاضلابهای شهری ( پاک کننده ها ) و فاضلابهای کشاورزی ( به صورت کود ) به مقدار زیاد موجودند و در صورتی که به رودخانه ها و دریاچه ها و مخازن آب راه یابند، باعث رشد سریع گیاهان آبزی از جمله جلبکها می شوند. ازدیاد جلبکها باعث کاهش اکسیژن آب، نامناسب شدن محیط برای ماهیان، آلودگی آب، و بالاخره مرگ آبزیان و مشکل شدن تصفیه و نامناسب شدن آب برای آشامیدن می گردد.

یکی دیگر از آلوده کننده های محیط زیست، آفت کشها هستند که برای از بین بردن آفتهای کشاورزی و حشرات و سایر حیوانات موذی خانگی به کار برده می شوند. این سموم برای انسان نیز زیانبارند، خصوصا اگر در موقع استفاده نکات ایمنی رعایت نشود. دانشمندان به فکر افتاده اند تا موادی تولید کنند که فقط برای "همان جاندار به خصوص" کشنده باشد؛ مثلا ماده ای که مراحل تکامل نوزاد سن گندم را با مشکل مواجه کند و شفیره سن گندم نتواند به یک سن بالغ تبدیل شود. امید است با پیشرفت دانش، زیانهایی که انسان به طبیعت می زند، دیگر ادامه پیدا نکنند. در گذشته از سمی استفاده می شد به نام د.د.ت. . استفاده از سم د.د.ت. امروزه ممنوع است. این ماده خیلی به درد نابود کردن جانوران موذی خورد؛ ولی از آنجایی که دارای خاصیت تجمعی است، استفاده از آن ممنوع شده است.

یک مثال: اگر میزان ماده د.د.ت. در آب دریا  ۰۰۰۰۵/۰ PPM ( قسمت در میلیون ) باشد، میزان آن در بدن پلانکتون ۰۴/۰ PPM ، و در بدن ماهی ای که پلانکتون می خورد، ۲۳/۰ PPM ، و در بدن ماهی ماهیخوار ۳۳/۱ PPM و در بدن اردک که جثه اش با ماهی ماهیخوار تقریبا یکی است، ۸/۲۲ PPM است. می دانیم که سموم باید از بدن دفع شوند ( مواد مضر بر خلاف مواد مفید، معمولا از بدن جانوران دفع می شوند ) پس چرا در بدن ماهی، و ماهی ماهیخوار اینهمه د.د.ت. پیدا شده است؟ چرا د.د.ت. در بدن اردک بسیار بیشتر از بدن ماهی ماهیخوار جمع می شود؟

متأسفانه ( همانطور که گفته شد ) د.د.ت. دارای خاصیت تجمعی است؛ چگونگی اینحالت اینگونه توضیح داده می شود: ماهی تعداد زیادی از پلانکتونها را که مقدار کمی د.د.ت. در بدن خود دارند، مصرف می کند، و قسمت زیادی از انرژی و مواد غذایی موجود در پلانکتونها را به محیط پس می دهد؛ ولی بخش اعظم د.د.ت. موجود در پلانکتونهای مصرف شده را انباشته می نماید؛ در نتیجه مقدار د.د.ت. در بدن ماهی بیشتر از نسبت موجود در بدن پلانکتونها است. د.د.ت. به دلیل ایجاد پیوندهای خاصی با بافت چربی بدن، به سادگی از بدن خارج نمی شود ( مثلا از راه عرق، مدفوع، و ... دفع نمی شود )؛ از آنجایی که بافت چربی در بدن اردک بیشتر از بافت چربی در بدن ماهی ماهیخوار است، مقدار د.د.ت. موجود در بدن اردک هم بیشتر است.

متأسفانه فلزات سنگین نیز در بدن تجمع پذیرند.

منبع طبیعی چیزی است که مورد احتیاج موجود زنده بوده و به طور طبیعی در محیط یافت شود؛ مثلا انرژی خورشید، جنگلها، مراتع، معادن نفت و فلزات، آب و خاک، همگی به عنوان منابع طبیعی به شمار می آیند. منابع طبیعی به دو گروه تجدید شونده و غیر تجدید شونده تقسیم می شوند؛ مثلا خورشید غیر تجدید شونده است؛ نفت و گاز هم از آنجایی که بسیار بسیار آرام تجدید می شوند، غیر تجدید شونده در نظر گرفته می شوند.

آب: با توجه به چرخه آب ( که به آن اشاره شد ) آب منبعی تجدید شدنی است؛ ولی از آنجایی که زندگی انسانها در حال گسترش است ( افزایش جمعیت، گسترش صنعت، پیشرفت تکنولوژی و ... ) بعضی از صاحبنظران آب را منبعی غیر تجدید شونده در نظر می گیرند ( زیرا آب چیزی نیست که منبع آن متناسب با مصرف افزایش یابد )؛ در نتیجه انسان باید به فکر کم کردن نیاز خود به آب باشد؛ وگرنه ممکن است ابتدا بسیاری از جانداران نابود شوند ( مثلا با سد سازی توسط انسان تالابها خشک می شوند و ممکن است به نابودی گروهی از پرندگان مهاجر بینجامد ) و بعد نوبت به نابودی انسان برسد ( زیرا زندگی انسان وابسته به وجود جانداران دیگر است ).

خاک: خاک کشاورزی از آن لحاظ که غذای ما را تولید می کند، بسیار مهم است. این خاک منبعی تجدید شدنی است؛ اما برای آنکه خاکی کشاورزی به ضخامت یک سانتیمتر تولید شود، ۳۰۰ سال زمان نیاز است!

بسیاری از خاکها، برای کشاورزی مناسب نیستند. استفاده مکرر از خاکهای زراعتی، باعث تمام شدن مواد معدنی مفید موجود در آنها می شود؛ بنابراین، باید به هر ترتیب ( اضافه کردن کودهای شیمیایی و آلی به خاک، تناوب کشت ) جلوی اینحالت گرفته شود.

گذشته از بهره برداری متوالی از خاک، عامل دیگری که خاک کشاورزی را از بین می برد، فرسایش است. فرسایش به معنی جا به جایی خاک توسط آب و باد است، به نحوی که خاک کشاورزی از دسترس خارج شود. سیل یکی از عوامل مهم فرسایش خاک کشاورزی است. اگر زمین دارای گیاه باشد، سیل کمتر می تواند خاک را با خود حمل کرده و ببرد؛ زیرا ریشه های گیاهان ذرات خاک را به هم می چسبانند، در ضمن گیاه سرعت جریان آب را کاهش می دهد و باعث می شود مقداری از آب در زمین فرو رود که همین، عاملی برای افزایش ذخیره آب زیرزمینی است. حال اگر گیاهی که در زمین داریم درخت باشد، ممکن است سیل اثر فرسایشی نداشته باشد. وجود درخت در مناطق شیبدار بسیار اهمیت دارد ( لطفا مثال ۲ از عنوان "توالی اکوسیستم" را مطالعه فرمایید ).

این کارها به کم شدن فرسایش کمک می کنند: ۱- کاشت درخت در مسیر وزش باد و در مناطق شیبدار. ۲- مرطوب نگاه داشتن خاک با آبیاری مصنوعی ( زیرا خاک مرطوب را باد نمی برد ). ۳- کاشت گیاهان بوته ای در زمینهای عاری از گیاه.

انرژی: اجداد ما با سوزاندن چوب یا چربی جانوران، نور و حرارت لازم را برای خود تهیه می کردند؛ اما چون این مواد همیشه و همه جا به اندازه کافی در دسترس نبودند، کم کم آنان به مصرف زغال سنگ، نفت، گاز، و برق روی آوردند و امروزه بحران انرژی چنان شدید است که دانشمندان به فکر استفاده از انرژی هسته ای و انرژی خورشیدی افتاده اند؛ به ویژه که جنگلها و نفت خام پرارزشتر از آنند که برای تولید گرما سوزانده شوند.